CEE Digital Champions: Odporność i Deep Tech w regionie
W niniejszym artykule analizujemy, jak łączna wartość 100 najcenniejszych spółek technologicznych ze środkowoeuropejskiego regionu kształtuje politykę inwestycyjną i strategie firm. Oparty na najnowszym zestawieniu Digital Champions CEE 2026 raport ukazuje trwały wzrost zdolności regionu do generowania wartości, mimo rosnących wyzwań makroekonomicznych. Celem tekstu jest przedstawienie mechanizmów wzrostu, kluczowych kategorii inwestycji oraz praktycznych wniosków dla przedsiębiorców i decydentów.
Wyniki i dynamika wartości
Na koniec 2025 roku łączna kapitalizacja 100 cyfrowych czempionów z regionu CEE wyniosła 127,9 mld USD. Najsilniejszy wzrost odnotowały spółki zaliczane do grupy cyfrowych feniksów, wyceniane powyżej 1 mld USD, których łączna wartość wzrosła o 14,58% rok do roku, do 101,05 mld USD. Autorzy podkreślają, że oficjalne dane nie oddają w pełni realnego potencjału regionu, bowiem niektóre firmy zostały przejęte lub przeniosły centra do innych regionów. Gdyby nadal pozostawały w CEE i spełniały kryteria zestawienia, ich łączna wartość mogłaby przekroczyć 170 mld USD.
Wyniki podkreślają, że region potrafi łączyć masę provenych modeli biznesowych z nowymi formami innowacji. Wskazują także, iż cechą charakterystyczną obecnej fazy rozwoju jest rosnące znaczenie inwestycji w technologie wysokiego rzędu, a nie tylko w modę na szybki wzrost z segmentów konsumenckich. Analizowane dane potwierdzają również, że rośnie znaczenie inteligentnych rozwiązań wzmacniających produktywność i bezpieczeństwo gospodarek, a nie tylko generujących krótkoterminowe przychody.
Geografia i koncentracja wartości
Polska pozostaje największym rynkiem technologicznym Europy Środkowo-Wschodniej, odpowiadając za 47,39 mld USD, czyli 37,05% całkowitej wartości w zestawieniu. W rankingu 100 firm znalazło się 42 polskie podmioty, co czyni Polskę liderem pod względem liczby reprezentantów. Jednocześnie Estonia wyróżnia się wysokim nasyceniem gospodarki spółkami technologicznymi na mieszkańca, co potwierdza jej znaczenie w regionalnym ekosystemie. Litwa od 2021 roku odnotowała wzrost wartości firm o 123,97%, a Łotwa była najszybciej rosnącym krajem pod względem dynamiki w ostatnich pięciu latach. Łącznie Polska, Estonia, Litwa i Czechy odpowiadają za blisko 78% całkowitej wartości spółek w rankingu.
Największy wzrost w pięcioletniej perspektywie odnotowała Chorwacja (aż 170,7%), podczas gdy spółki z Bułgarii niemal podwoiły swoją kapitalizację. Chociaż dominują e-commerce i platformy marketplace, rośnie udział firm z segmentu deep tech, technologii kosmicznych, healthtechu oraz rozwiązań infrastrukturalnych. Nowa kategoria „inne” obejmująca deep tech oraz space-tech wzrosła o 87,59% rok do roku. Pojawili się tacy gracze jak EnduroSat i Creotech Instruments, co potwierdza rosnące zainteresowanie inwestorów technologiami z obszaru obronności, logistyki i odporności strategicznej.
Nowe kierunki wzrostu i kategoria „inne”
Przemodelowanie zestawienia obejmuje rosnącą rolę robotyki, kosmicznych technologii i obserwacji Ziemi, cybersecurity oraz sovereign cloud. Mimo liczby firm w sektorze cyberbezpieczeństwa, ogólna wartość sektora spała po przejęciu Avast za 8,4 mld USD. Autorzy zwracają uwagę, że rozwój młodych spółek obronnych i cyberbezpieczeństwa przyspieszyła wojna na Ukrainie. Zmienia się także sama struktura rankingu: fundamenty pozostają SaaS, e-commerce i fintech, lecz pojawiają się nowe filary wzrostu związane z produktywnością, bezpieczeństwem i cyfrową suwerennością Europy.
Eksperci podkreślają, że region przesuwa się poza model oparcia wyłącznie na platformach konsumenckich. Zamiast jedynie powielania modelu silnych spółek technicznych z segmentu B2C, region łączy skalowanie z inwestycjami w produktywność, infrastrukturę i bezpieczeństwo państw. Tego typu dynamika sprzyja budowie odpornych łańcuchów wartości oraz długofalowej konkurencyjności europejskiego ekosystemu technicznego.
Wyjścia inwestycyjne i relokacje
W 2025 roku obserwowano rekordową aktywność w zakresie wyjść z inwestycji venture capital. Po historycznym rekordzie 82 exitów w 2024 roku, rok zakończył się na poziomie 81 transakcji. Wartość inwestycji VC w regionie osiągnęła 2,71 mld EUR, choć analitycy zwracają uwagę, że część kapitału pozyskana przez firmy, które przeniosły siedziby poza region, nie jest wliczana w te dane. Szacuje się, że około 730 mln EUR pochodzi z takich podmiotów jak ElevenLabs, ICEYE, Tachyum czy MaintainX. Relokacja siedzib łączy się z dążeniem do lepszego dostępu do kapitału wzrostowego oraz większej ekspozycji na inwestorów międzynarodowych.
Według danych raportu, aż 48% scale-upów z regionu przeniosło swoje centrale za granicę, przy czym najczęściej kierując się do Stanów Zjednoczonych. W Europie największą rolę odgrywa Wielka Brytania, co tworzy poważne wyzwanie dla europejskiej konkurencyjności. Eksperci ostrzegają, że rosnąca zależność od zewnętrznego finansowania i międzynarodowego ekspansji może ograniczać wpływ regionu na globalne operacje. W kontekście Ukrainy obserwuje się, że wiele firm utrzymuje działalność inżynieryjną i R&D na lokalnym rynku, jednocześnie przenosząc centra do USA, Wielkiej Brytanii lub Polski, aby zapewnić stabilność finansową i dostęp do kapitału.
Strategie polityk i finansowania innowacji
Raport podkreśla, że innowacje są kluczowym fundamentem konkurencyjności, odporności i suwerenności technologicznej Polski i całej Europy. Polski bank BGK aktywnie wspiera ekosystem poprzez inicjatywy Innovate Poland, Future Tech Poland oraz fundusz Vinci, a także inwestuje w fundusze wspierające infrastrukturę technologiczną. Te działania mają na celu wzmocnienie zdolności regionu do samodzielnego finansowania innowacji oraz umożliwienie globalnego scalingu lokalnych firm. Eksperci wskazują, że odpowiedzialne i ukierunkowane wsparcie publiczne może zniwelować luki kapitałowe i zneutralizować efekt relocation, budując długofalową odporność ekosystemu.
Najnowszy raport Digital Champions CEE 2026 wskazuje również, że region posiada potencjał, talenty i odwagę do tworzenia liderów globalnych. W kontekście polityk warto rozwijać programy usprawniające dostęp do kapitału wzrostowego bez utraty siedzib w regionie. Wspólne wysiłki sektora publicznego i prywatnego mogą stworzyć środowisko, w którym innowacje z regionu zyskują globalne możliwości bez konieczności ucieczki za granicę.
Jak wykorzystać te trendy
Przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę na rosnącą rolę deep tech i bezpieczeństwa, a także na możliwość budowania wartości poprzez inwestycje w infrastrukturę i zdrowie cyfrowe. Firmy z regionu mogą skorzystać z programów państwowych oraz partnerstw z funduszami VC, aby zwiększyć dostęp do kapitału w kluczowych fazach rozwoju. Dla inwestorów zagranicznych rośnie znaczenie inwestowania w spółki, które mają potencjał do globalnego skalowania, a jednocześnie utrzymują silne korzenie w regionie. Wreszcie, dla decydentów ważne jest utrzymanie równowagi między atrakcyjnością inwestycyjną a strategiczną suwerennością cyfrową, co wymaga zintegrowanej polityki wspierającej badania, rozwój oraz bezpieczeństwo infrastruktury.
Najczęściej zadawane pytania
Pytanie: Jaka była łączna wartość top 100 firm technologicznych w regionie CEE na koniec 2025 roku?
Odpowiedź: Według raportu Digital Champions CEE 2026 łączna kapitalizacja wynosiła około 127,9 mld USD.
Pytanie: Czym są cyfrowe feniksy i jak wpływają na obraz regionu?
Odpowiedź: Feniksy to spółki wyceniane ponad 1 mld USD; ich łączna wartość rośnie, co świadczy o dojrzałości i zdolności regionu do tworzenia wartości na skalę międzynarodową.
Pytanie: Dlaczego część spółek z CEE relokuje siedziby poza regionem?
Odpowiedź: Relokacje wynikają z potrzeby łatwiejszego dostępu do kapitału wzrostowego oraz ekspozycji na międzynarodowych inwestorów, zwłaszcza w USA i Wielkiej Brytanii.
Pytanie: Jakie sektory dominuje i jakie nowe perspektywy pojawiły się w ostatnich latach?
Odpowiedź: Nadal silne są e-commerce, SaaS i fintech, ale rośnie znaczenie deep tech, space tech, cyberbezpieczeństwa i suwerennej chmury, co wskazuje na zróżnicowanie źródeł wzrostu.
